به گزارش شاینا از پایگاه اطلاع‌رسانی موسیقی ایران، حمیدرضا نوربخش جمعه (۱۷ مردادماه) در برنامه «بر خط آواز» که همزمان با ششمین سالگرد درگذشت محمدرضا شجریان برگزار شد، با اشاره به پیوند دیرینه خوشنویسی و آواز، بر ابعاد مختلف شخصیت هنری و اجتماعی محمدرضا شجریان تأکید و اظهار کرد: ماندگاری این هنرمند در حافظه مردم، تنها به توانایی‌های کم‌نظیر او در عرصه آواز محدود نمی‌شود بلکه نوع زندگی، نگاه اجتماعی و همراهی‌اش با مردم نیز در شکل‌گیری این جایگاه نقش داشته است.

وی با قدردانی از برگزارکنندگان برنامه برای فراهم کردن فرصتی در پاسداشت فرهنگ و هنر، به علاقه شجریان به هنر خوشنویسی اشاره کرد و گفت: این هنرمند در کنار فعالیت‌های گسترده موسیقایی خود، به خوشنویسی نیز علاقه‌مند بود و در دوره‌هایی از زندگی‌اش، با وجود مشغله‌های فراوان، این هنر را دنبال می‌کرد.

نوربخش افزود: شجریان شخصیتی چندوجهی داشت و برای شناخت جایگاه او در جامعه، باید در کنار آواز و توانایی‌های هنری‌اش، به شخصیت اجتماعی و نوع ارتباطش با مردم نیز توجه کرد. او سال‌ها در کنار مردم زندگی کرد و با جامعه پیوندی نزدیک داشت؛ پیوندی که در ماندگاری نام و آثارش تأثیرگذار بوده است.

مدیرعامل خانه موسیقی ایران با اشاره به انتخاب‌های شجریان در طول زندگی حرفه‌ای خود اظهار کرد: این هنرمند، چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، با پیشنهادها و فرصت‌های مالی مختلفی روبه‌رو بود اما زرق‌وبرق دنیا و پیشنهادهای اغواکننده نتوانست شجریان را از مسیر هنری و باورهایش دور کند.

نوربخش گفت: شجریان در مقاطعی از زندگی حتی دشواری‌های اقتصادی را تجربه کرد اما همواره تلاش کرد استقلال هنری خود را حفظ کند و در مسیری حرکت کند که به آن باور داشت. این پایداری در کنار کیفیت آثار و شخصیت اجتماعی شجریان، از عوامل ماندگاری او در میان مردم است.

نوربخش در پایان، با ابراز خرسندی از حضور در این برنامه، برای هنرمندان آرزوی سلامتی و موفقیت کرد.

شجریان نماد اعتمادبه‌نفس ملی در عرصه فرهنگ بود

جواد بختیاری خوشنویس نیز در این برنامه با تأکید بر جایگاه فراتر از موسیقی استاد محمدرضا شجریان، او را نمادی از اعتمادبه‌نفس ملی و سرمایه فرهنگی جامعه ایران توصیف کرد و گفت: شجریان فقط آوازخوان نبود بلکه هنرمندی بود که در عرصه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی، به جامعه ایرانی احساس هویت و اعتمادبه‌نفس می‌بخشید.

وی با اشاره به ابعاد شخصیتی شجریان اظهار کرد: بخشی از شأن و جایگاه این هنرمند، نه‌ تنها به کارهایی که انجام داد بلکه به کارهایی بازمی‌گردد که آگاهانه از انجام آنها پرهیز کرد. رسیدن به چنین جایگاهی مستلزم شایستگی شخصیتی و جامعیتی است که هر هنرمندی به آن دست نمی‌یابد؛ ویژگی‌هایی که شجریان را از یک خواننده برجسته به نمادی برای جامعه تبدیل کرد.

بختیاری با اشاره به خاطرات و تجربه‌های جمعی ایرانیان از شنیدن آثار شجریان گفت: جامعه ایران سال‌ها به‌ صورت رایگان از صدای این هنرمند بهره‌مند بوده و لحظات درخشانی از زندگی بسیاری از مردم با شنیدن آوازهای او پیوند خورده است.

این خوشنویس با بیان اینکه نام شجریان ماندگار خواهد ماند، احترام به بزرگان فرهنگ و هنر را یکی از نشانه‌های اعتمادبه‌نفس ملی دانست و افزود: ملتی از اعتمادبه‌نفس برخوردار است که بزرگان خود را بشناسد و قدر بداند؛ چه آنهایی که همچنان در قید حیات‌ هستند و چه هنرمندانی که از میان ما رفته‌اند.

وی با اشاره به گنجینه غنی فرهنگ و ادب ایران، از چهره‌هایی همچون سعدی و حافظ و نیز هنرمندان برجسته هنرهای تجسمی، از جمله سلطان‌محمد نقاش، یاد کرد و گفت: ایران از میراث فرهنگی ارزشمندی برخوردار است که نه‌ تنها برای ایرانیان بلکه برای بشریت اهمیت دارد. امیدوارم جایگاه شجریان نیز با گذشت زمان بیش از پیش شناخته شود و نسل‌های آینده قدر این هنرمند را عمیق‌تر بدانند.

بختیاری از برگزارکنندگان برنامه «بر خط آواز» برای تلاش و زحمتی که در شکل‌گیری این رویداد متحمل شده‌اند، قدردانی کرد و گفت: امیدوارم چنین رویدادهایی در آینده نیز ادامه یابد و زمینه بیشتری برای پاسداشت بزرگان فرهنگ و هنر ایران فراهم شود.

سیدعباس دعایی دبیر رویداد «بر خط آواز» در توضیح چگونگی شکل‌گیری این رویداد گفت: امسال برای بزرگداشت بزرگان خراسان، برنامه‌ای با عنوان «آیین مهمان» شکل گرفت که در قالب آن، مناسبت‌هایی همچون سالگرد ادیب نیشابوری با زبان هنر گرامی داشته شد. این برنامه‌ها در دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی برگزار شدند تا فرصتی برای یادآوری جایگاه و آثار چهره‌های برجسته فرهنگی خراسان فراهم شود.

وی افزود: در ادامه این رویکرد، به مناسبت زادروز محمدرضا شجریان، برنامه‌ای در کتابخانه ملی در نظر گرفته شد که اجرای زنده بر اساس اشعار و آثار مرتبط با این هنرمند نیز بخشی از آن بود. در همان برنامه، روند خلق آثاری به یاد بزرگان خراسان و استاد شجریان آغاز شد و هنرمندانی که در آن مناسبت همراه بودند، در شکل‌گیری مجموعه‌ای مشارکت کردند که اکنون در نمایشگاه «بر خط آواز» ارائه شده است.

دعایی با اشاره به ادامه این مسیر هنری اظهار کرد: نمایشگاه از ۱۷ مهرماه در موزه خوشنویسی ایران آغاز شده و مخاطبان می‌توانند ضمن بازدید از آثار، با بخشی از روند خلق آنها نیز آشنا شوند، یکی از آثار این مجموعه همچنان از سوی آقای حسین محجوبی در حال تکمیل است و در برنامه امروز نیز قرار بود حاضران از نزدیک با این روند آشنا شوند.

این رویداد با کنار هم قرار دادن شعر، خوشنویسی و موسیقی، بر ظرفیت هنر برای بازخوانی میراث فرهنگی و زنده نگهداشتن یاد هنرمندان اثرگذار تأکید دارد؛ مسیری که در آن، شعر شفیعی‌کدکنی در پیوند با آواز شجریان و بیان تصویری نقاشی‌خط، جلوه‌ای تازه پیدا می‌کند.

در ادامه برنامه، حسین محجوبی هنرمند سرشناس حوزه هنرهای تجسمی به بیان خاطراتی با استاد شجریان پرداخت.

در بخش موسیقایی برنامه «بر خط آواز»، محسن کریمی و ایوب سعیدی به اجرای دوتارنوازی خراسان پرداختند. این اجرا در امتداد رویکرد برنامه برای پاسداشت میراث فرهنگی و هنری خراسان و پیوند میان شاخه‌های مختلف هنر ایرانی برگزار شد و بخشی از موسیقی نواحی این خطه را در کنار آثار خوشنویسی و نقاشی‌خط به مخاطبان عرضه کرد.

غلامحسین الطافی، باربد یزدانی، پیمان پیروی، خسرو شیرچی دیگر حاضران در این مراسم بودند.

برنامه «بر خط آواز» عصر جمعه (۱۷ مردادماه) همزمان با ششمین سالگرد درگذشت محمدرضا شجریان خسرو آواز ایران با حضور جمعی از هنرمندان و علاقه‌مندان فرهنگ و هنر با همکاری دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن موسیقی ایران در موزه خوشنویسی ایران برگزار شد. در این برنامه، ضمن بازدید از آثار نقاشی‌خط با محوریت اشعار محمدرضا شفیعی‌کدکنی و پیوند آنها با آوازهای محمدرضا شجریان، درباره روند شکل‌گیری این مجموعه و جایگاه بزرگان خراسان در حافظه فرهنگی ایران توضیحاتی ارائه شد.

محمدرضا شجریان ملقب به خسرو آواز ایران متولد یکم مهر ۱۳۱۹ در مشهد برجسته‌ترین هنرمند عرصه آواز و موسیقی سنتی ایران بود که پس از تحمل دوره طولانی بیماری ۱۷ مهر ۱۳۹۹ در ۸۰ سالگی در بیمارستان جم تهران درگذشت. پیکر وی در محوطه آرامگاه فردوسی در توس، خراسان رضوی، در جوار مزار مهدی اخوان ثالث به خاک سپرده شده است.

شجریان از بنیاد آقاخان، جایزه خداوندگار موسیقی را دریافت کرد، وی همچنین خوشنویس در خط نستعلیق، رئیس شورای عالی خانه موسیقی ایران، بنیانگذار گروه شهناز، شرکت دل آواز و باغ هنر بَم بود. شجریان در قرائت قرآن نیز فعالیت داشت و دعای ربنا نامدارترین تلاوت قرآنی او بود.

شجریان نامزد ۲ جایزه گرمی بود که توسط سایت انجمن آسیا به‌ عنوان پرآوازه‌ترین هنرمند موسیقی اصیل ایرانی معرفی شد. همچنین روزنامه ونکوورسان او را یکی از مهمترین هنرمندان موسیقی در سال ۲۰۱۰ و یکی از ۵۰ صدای برتر جهان معرفی کرده‌ بود. در شهریور ۱۳۹۶ در پنجمین جشنواره بین‌المللی هنر برای صلح، نشان عالی هنر برای صلح به شجریان و سه هنرمند دیگر اهدا شد.

وی در طول فعالیت هنری خود موفق به تولید حدود ۶۰ آلبوم موسیقی، خوانندگی در تیتراژ فیلم‌هایی همچون دلشدگان، ابجد و زمستان و برگزاری کنسرت‌های متعددی در داخل و خارج از کشور شده است. همچنین شجریان مبدع چند ساز جدید در موسیقی ایرانی بود. وی اردیبهشت ۱۳۹۰ در نمایشگاهی در تالار بهار خانه هنرمندان ایران این سازها را رسماً به نمایش عمومی درآورد. صراحی، شهرآشوب، ساغر، کرشمه و سبو برخی از این سازها هستند.

سال گذشته آلبوم‌های «سَر در گریبان» و «بانگ دُهُل» از آخرین کنسرت‌های زنده‌یاد محمدرضا شجریان به همراه گروه «شهناز» در شهرهای مختلف اروپا مربوط به سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴) منتشر شدند.