ساختمان قدیمی شهرداری قائمشهر که امسال ۱۰۰ ساله شده، از ۱۵ سال پیش تاکنون قرار است به نخستین موزه این شهر تبدیل شود؛ اما با وجود امضای تفاهمنامه بین میراث فرهنگی استان و شهرداری قائمشهر، انجام بخش قابل توجهی از مرمت ساختمان، خرید بخشی از تجهیزات، وعده‌های پیاپی مدیران شهری و میراث فرهنگی و حتی […]

ساختمان قدیمی شهرداری قائمشهر که امسال ۱۰۰ ساله شده، از ۱۵ سال پیش تاکنون قرار است به نخستین موزه این شهر تبدیل شود؛ اما با وجود امضای تفاهمنامه بین میراث فرهنگی استان و شهرداری قائمشهر، انجام بخش قابل توجهی از مرمت ساختمان، خرید بخشی از تجهیزات، وعده‌های پیاپی مدیران شهری و میراث فرهنگی و حتی تأکید وزیر، درهای این بنای تاریخی هنوز بسته مانده و پرونده موزه قائمشهر همچنان میان شهرداری و میراث فرهنگی دست‌به‌دست می‌شود.

به گزارش شاینا به نقل از ایرنا، ساختمان قدیمی شهرداری قائمشهر که امسال به ۱۰۰ سالگی رسیده، از ۸۵ سالگی‌اش تاکنون قرار است به عنوان یک موزه مجهز و زیبا مورد بهره‌برداری قرار بگیرد. اما در این ۱۵ سال هیچ کدام از وعده‌های داده شده برای باز شدن درهای این ساختمان زیبای باشکوه و آغاز کاربری موزه‌ای آن به سرانجام نرسید.

قدمت ساختمان قدیمی مرکز شهر قائمشهر از عمر شهرداری این شهر بیشتر است. شهرداری قائمشهر سال ۱۳۲۴ تاسیس شد؛ یعنی ۱۹ سال پس از ساخته شدن عمارتی که امروز ۱۰۰ ساله است و آن را به نام شهرداری قدیمی شهر می‌شناسند.

اوایل دوره پهلوی اول که راه‌آهن به مازندران رسید و از علی‌آبادِ آن روزها و قائمشهرِ امروز عبور کرد، سنگ بنای صنعتی شدن این منطقه نیز در حال نهاده شدن بود. کارخانه قند، شالیکوبی، کنسروسازی و مهم‌تر از همه کارخانه‌های نساجی و گونی‌بافی، این منطقه را دچار تحولات زیرساختی و جمعیتی کرد. به موازات افزایش فعالیت‌های اقتصادی، نیاز به زیرساخت‌های مختلف در منطقه نیز احساس می‌شد. در قائمشهر امروزی نیز زیرساخت‌ها و بناهایی از همان دوره به جا مانده و همچنان در حال استفاده است که ساختمان قدیمی شهرداری یکی از همین بناها به شمار می‌آید. ساختمانی که ساخت آن به عنوان اقامتگاه سلطنتی در سال ۱۳۰۵ پایان یافت و بعدها کاربری‌های دیگری پیدا کرد تا این‌که از چند دهه پیش به عنوان ساختمان اداری شهرداری مورد استفاده قرار گرفت.

۱۵ سال انتظار در ۱۰۰ سالگی عمارت تاریخی قائمشهر؛ کلید موزه در قفل وعده‌ها ماند
ساختمان شهرداری قائمشهر – دهه ۴۰

آغاز یک وعده ۱۵ ساله

ماجرای تبدیل شدن این ساختمان به موزه، به ۱۵ سال پیش برمی‌گردد. پس از این‌که در دهه ۸۰ شهرداری قائمشهر از این ساختمان به ساختمان جدیدش کوچ کرد، اقداماتی برای بهسازی ساختمان قدیمی انجام شد و سپس پیشنهاد تاسیس یک موزه مشارکتی در بنای قدیمی و زیبای شهرداری مطرح شد. پیشنهادی که به طور گسترده ای مورد استقبال مردم و مسوولان وقت قرار گرفت. اما با وجود همه استقبال‌ها و تاییدها و درخواست‌ها، به یکی از طولانی‌ترین پروژه‌های قائمشهر تبدیل شد.

سال ۱۳۹۰ تفاهمنامه‌ای بین شورای شهر و شهرداری قائمشهر و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران منعقد شد تا این بنا به نخستین و تنها موزه قائمشهر تبدیل شود. قرار بود تا پایان سال ۱۳۹۱ نیز موزه به بهره‌برداری برسد. اما اکنون با گذشت ۱۵ سال از امضای آن تفاهمنامه، این بنای تاریخی همچنان یک ساختمانِ خالی با درهای بسته و چراغ‌های خاموش است.

پرونده موزه شدن این ساختمان، نسبت به سایر موارد وعده ساخت موزه در مازندران، تفاوت‌های مشهودی دارد. در مورد سایر موزه‌های وعده داده شده مازندران عمدتا اقدامی صورت نگرفت و فقط در حد یک پیشنهاد و وعده و امضای تفاهمنامه باقی ماند. اما برای موزه قائمشهر طی ۱۵ سال اخیر روندی پرنوسان ثبت شده است. به طوری که قسمت مهمی از مرمت ساختمان برای تبدیل شدن به موزه انجام شد و بخشی از تجهیزات مورد نیاز هم خریداری شده است. حتی وزیر میراث فرهنگی نیز ۲ سال پیش بازدیدی از این ساختمان داشت و دستور تکمیل و بهره‌برداری از آن را داده بود. اما گره ۱۵ ساله همچنان باز نشده است.

۱۵ سال انتظار در ۱۰۰ سالگی عمارت تاریخی قائمشهر؛ کلید موزه در قفل وعده‌ها ماند
عکس: خزرنما – زهرا تیموری

تقویم وعده‌های محقق نشده

یک جست‌وجوی ساده در اینترنت ما را به نمونه‌های متعددی از وعده‌های داده شده برای بهره‌برداری و تکمیل موزه قائمشهر می‌رساند. هشتم خرداد ۱۳۹۱ مهدی ایزدی معاون وقت میراث فرهنگی مازندران اعلام کرده بود که «۶ میلیارد ریال برای مرمت ساختمان قدیمی شهرداری قائمشهر اختصاص یافته و به زودی موزه گشایش می‌یابد.»

۲ سال بعد، یعنی ۲۰ فروردین ۱۳۹۳ مشابه همین جمله‌ها توسط ایزدی تکرار شد. ایزدی ۱۲ سال پیش در نشست بررسی روند اجرای طرح‌های میراثی و گردشگری قائمشهر گفته بود: «بازسازی این بنا از سال ۱۳۸۹ آغاز شد و در مراحل نهایی قرار دارد. هفت میلیارد ریال اعتبار دولتی برای مرمت و تجهیز این موزه هزینه شده و چهار میلیارد دیگر برای تکمیل نیاز است که امیدواریم هفته دولت امسال -۱۳۹۳- این طرح به بهره‌برداری برسد.»

اما در هفته دولت سال ۱۳۹۳ نیز این وعده محقق نشد. یک سال بعد و در روز ۱۵ شهریور ۱۳۹۴، «دلاور بزرگ‌نیا» مدیرکل وقت میراث فرهنگی مازندران در گفت‌وگویی اعلام کرد: این اداره کل به وظیفه و مسوولیتی که برای راه‌اندازی داشت عمل کرد و تجهیزات مورد نیاز موزه نیز خریداری شد، اما شهرداری باید ۴۰۰ میلیون تومان در اختیار میراث فرهنگی قرار دهد تا کارهای نهایی ساختمان انجام شود.

بلاتکلیفی موزه تاسیس‌نشده قائمشهر ادامه‌دار شد و کار به اختلاف نظر بین شهرداری و اداره کل میراث فرهنگی کشید. اما پس از چند سال باز هم تصمیم گرفته شد که موزه راه‌اندازی شود. ۲۲ خرداد سال ۱۳۹۹ «عباس صالح‌زاده» شهردار وقت قائمشهر همراه با معاونان، مدیران ارشد شهرداری و رئیس وقت شورای شهر، نشستی با هدف هماهنگی برای راه‌اندازی موزه قائمشهر برگزار کرد که در آن نشست ضمن ابراز تاسف بابت به سرانجام نرسیدن موزه قائمشهر، عنوان کرد: «میراث فرهنگی باید طرح دقیق و منظمی به شهرداری ارائه کند. شهرداری آمادگی ۱۰۰ درصدی اجرای این کار را دارد و این پروژه با همکاری اداره میراث فرهنگی در کوتاه‌ترین زمان به مرحله اجرا در خواهد آمد.»

از این نشست هم نتیجه‌ای حاصل نشد. ۱۸ ماه بعد یعنی روز ۱۱ دی ۱۴۰۰ «صادق برزویی کوتنایی» عضو شورای ششم قائمشهر اعلام کرد که «هزینه نهایی تکمیل و راه‌اندازی موزه قائمشهر ۶ میلیارد تومان است و شورای ششم نیز به صورت جدی به این موضوع ورود کرده تا یکی از بزرگ‌ترین و زیباترین موزه‌های شمال کشور را در قائمشهر به بهره‌برداری برساند.»

چند ماه بعد اقداماتی برای بازسازی ساختمان توسط شهرداری آغاز شد. ۲ خرداد ۱۴۰۱ «کاظم علیپور» شهردار قائمشهر در مراسم آغاز مرمت و بازسازی این ساختمان قدیمی از تصویب اعتبار پنج میلیارد تومانی توسط شورای شهر برای مرمت و تجهیز این ساختمان خبر داد و تاکید کرد که «موزه قائمشهر تا دهه فجر گشایش می‌یابد.»

۱۵ سال انتظار در ۱۰۰ سالگی عمارت تاریخی قائمشهر؛ کلید موزه در قفل وعده‌ها ماند
مراسم آغاز مرمت، تجهیز و راه‌اندازی موزه قائمشهر – ۲ خرداد ۱۴۰۱

همان زمان «مهدی ایزدی» که سرپرستی اداره کل میراث فرهنگی را بر عهده داشت نیز همین وعده را مطرح کرده بود. اما نتیجه باز هم تکراری بود و در دهه فجر ۱۴۰۱ درهای این ساختمان به روی مردم باز نشد.

تکراری شدن وعده‌های تکمیل و گشایش موزه قائمشهر در چرخه‌ای دائمی ادامه داشت و به سال ۱۴۰۲ نیز رسید. ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۲ جلسه‌ای با عنوان هماهنگی برای پایان دادن عملیات راه‌اندازی موزه قائمشهر برگزار شد که «صادق برزگر» مدیرکل وقت میراث فرهنگی مازندران در آن نشست تاکید کرد «موزه قائمشهر باید در چهار ماه تکمیل شود و ماه مهر نیز به بهره‌برداری برسد.»

این وعده و تاکید هم مانند وعده‌های پیشین به سرانجامی نرسید. اما چرخه وعده‌ها همچنان ادامه داشت. این بار پای وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به ساختمان و پرونده موزه قائمشهر باز شد. ۱۲ بهمن ۱۴۰۳ «سید رضا صالحی امیری» همراه با استاندار مازندران و جمعی از مسوولان استانی و شهرستانی بازدیدی از ساختمان قدیمی شهرداری قائمشهر داشت و تاکید کرد که «با تدوین جدول زمان‌بندی دقیق برای تکمیل این موزه، حداکثر در کمتر از هشت ماه، یعنی تا پایان شهریور ۱۴۰۴ باید این موزه به طور رسمی به بهره‌برداری برسد.»