علیرضا مفتخری مظاهری/ منتقد سینما به گزارش شاینا “مست عشق” ساخته حسن فتحی در ژانر: تاریخی، درام، زندگینامه (بیوگرافی)، عرفانی با بازیگران اصلی: پارسا پیروزفر (در نقش مولانا)، شهاب حسینی (در نقش شمس تبریزی)، هانده ارچل (در نقش کیمیا خاتون)، بوران کوزوم (در نقش علاءالدین)، سلما ارگچ (در نقش کِرا خاتون)، ابراهیم چلیککول (در نقش […]
علیرضا مفتخری مظاهری/ منتقد سینما
به گزارش شاینا “مست عشق” ساخته حسن فتحی در ژانر: تاریخی، درام، زندگینامه (بیوگرافی)، عرفانی با بازیگران اصلی: پارسا پیروزفر (در نقش مولانا)، شهاب حسینی (در نقش شمس تبریزی)، هانده ارچل (در نقش کیمیا خاتون)، بوران کوزوم (در نقش علاءالدین)، سلما ارگچ (در نقش کِرا خاتون)، ابراهیم چلیککول (در نقش اسکندر بیگ)، حسام منظور (در نقش حسام الدین چلبی) تولید: محصول مشترک ایران و ترکیه است.
خلاصه داستان :
فیلم “مست عشق” به برشی از زندگی مولانا جلالالدین محمد بلخی، شاعر و عارف بزرگ ایرانی، در شهر قونیه میپردازد. داستان اصلی حول محور دیدار و رابطه عمیق و تأثیرگذار او با شمس تبریزی میچرخد. فیلم اتفاقات پس از ورود شمس به قونیه، تحول روحی و فکری مولانا، و واکنش اطرافیان و جامعه قونیه به این رابطه را به تصویر میکشد و در کنار آن، داستانهای فرعی مربوط به شخصیتهای دیگر از جمله خانواده مولانا و یارانش را نیز روایت میکند.
پیشینه و حواشی:
قبل از نقد، لازم است به پیشینه و حواشی این فیلم اشاره کنیم. “مست عشق” سالها پس از پایان فیلمبرداری (که در سال ۱۳۹۸ به اتمام رسید) به دلیل اختلافات بین تهیهکنندگان ایرانی و ترکیهای بر سر تدوین نهایی و مسائل دیگر، در هالهای از ابهام قرار داشت و اکران آن به تعویق افتاد. این حواشی و انتظار طولانی، سطح توقعات مخاطب را بالا برد و در عین حال نگرانیهایی را درباره کیفیت نهایی و تدوین فیلم ایجاد کرد. در نهایت، فیلم در سال ۱۴۰۳ در ایران اکران شد.
نقد فیلم نقاط قوت :
1. انتخاب بازیگران اصلی و بازیهای درخشان:
* پارسا پیروزفر در نقش مولانا: یکی از نقاط قوت اصلی فیلم، انتخاب و بازی بسیار خوب پارسا پیروزفر است. او توانسته تحول شخصیت مولانا از یک عالم و فقیه شناخته شده به عارفی شوریده و عاشق را به خوبی به نمایش بگذارد. فیزیک، لحن و نگاه پیروزفر برای این نقش بسیار مناسب است.
* شهاب حسینی در نقش شمس: شهاب حسینی نیز تصویری کاریزماتیک، مرموز و تأثیرگذار از شمس ارائه میدهد. او با کمترین دیالوگها، حضور پررنگ و جذبه شمس را منتقل میکند و شیمی بین او و پیروزفر نقطه ثقل فیلم است.
* بازیگران مکمل: بازیگران ترکیهای و ایرانی مکمل نیز عموماً در نقشهای خود متقاعدکننده هستند، هرچند فرصت پرداخت عمیق به همه آنها وجود ندارد. هانده ارچل در نقش کیمیا خاتون حضوری لطیف دارد و حسام منظور در نقش حسام الدین چلبی نیز قابل قبول است.
2. کارگردانی حسن فتحی: فتحی در فضاسازی تاریخی و مدیریت صحنههای شلوغ و پربازیگر تبحر دارد و این ویژگی در “مست عشق” نیز مشهود است. او توانسته اتمسفر شهر قونیه در آن دوران را به تصویر بکشد و صحنههایی با قاببندیهای چشمنواز خلق کند. او به خوبی از پتانسیل لوکیشنها و طراحی صحنه و لباس استفاده کرده است.
3. طراحی صحنه، لباس و فیلمبرداری: این بخشها از نقاط قوت بصری فیلم هستند. لباسها، دکورها و بازسازی فضای قونیه آن دوران با دقت انجام شده است. فیلمبرداری نیز در ثبت این فضاها و چهره بازیگران موفق عمل کرده است.
4. موسیقی: موسیقی متن فیلم در خدمت فضاسازی و القای حس و حال عرفانی و دراماتیک فیلم است و به خوبی روی صحنهها مینشیند.
نقذ نقاط ضعف :
1. فیلمنامه و عمقبخشی به مفاهیم عرفانی: بزرگترین چالش و احتمالاً نقطه ضعف اصلی فیلم، فیلمنامه و نحوه پرداخت به رابطه پیچیده و عمیق مولانا و شمس است. فیلم بیشتر بر جنبههای دراماتیک و رویدادهای بیرونی تمرکز دارد و کمتر موفق میشود به عمق تحول روحی و معنوی مولانا و ماهیت ارتباط عرفانی او با شمس نفوذ کند. مفاهیم عمیق عرفانی گاهی سطحی یا در حد دیالوگ باقی میمانند.
2. روایت و ریتم: با وجود تلاش برای دراماتیزه کردن، روایت فیلم گاهی دچار پراکندگی میشود و ریتم آن در بخشهایی افت میکند. تعدد خردهپیرنگها (مانند داستانهای فرعی عاشقانه) گاهی باعث میشود تمرکز اصلی بر رابطه مولانا و شمس کمرنگ شود.
3. تأثیر حواشی و تدوین: به نظر میرسد حواشی تولید و اختلافات بر سر تدوین، بر نسخه نهایی فیلم تأثیر گذاشته است. گاهی احساس میشود صحنههایی حذف شدهاند یا پیوستگی لازم بین برخی سکانسها وجود ندارد، که این موضوع به انسجام کلی فیلم لطمه میزند. برخی منتقدان معتقدند که فیلم در نسخه نمایش داده شده، نتوانسته به طور کامل دیدگاه کارگردان یا تهیهکنندگان را منعکس کند.
4. پرداخت به شخصیتهای فرعی: با وجود حضور بازیگران خوب، فرصت کافی برای پرداخت عمیق به همه شخصیتهای فرعی وجود ندارد و برخی از آنها در حد تیپ باقی میمانند.
5. مسئله زبان و دوبله: استفاده از بازیگران از دو کشور با زبانهای مختلف و نیاز به دوبله یا زیرنویس، گاهی باعث ایجاد فاصله بین تماشاگر و شخصیتها میشود، به خصوص اگر دوبله کیفیت مطلوبی نداشته باشد یا با بازی بازیگر هماهنگ نباشد.
جمعبندی:
“مست عشق” فیلمی است که به دلیل سوژه جذاب و بازیهای درخشان بازیگران اصلی، به خصوص پارسا پیروزفر و شهاب حسینی، ارزش دیدن دارد. حسن فتحی در فضاسازی تاریخی و بصری موفق عمل کرده و توانسته اتمسفر شهر قونیه و دوران زندگی مولانا را به خوبی بازسازی کند.
با این حال، فیلم در پرداخت عمیق به ماهیت رابطه عرفانی مولانا و شمس و نفوذ به لایههای زیرین تحول روحی مولانا چندان موفق نیست. فیلمنامه بیشتر بر درام بیرونی و رویدادها تمرکز دارد و کمتر به عمق مفاهیم عرفانی میپردازد. حواشی تولید و تدوین نیز به نظر میرسد بر انسجام و ریتم فیلم تأثیر منفی گذاشتهاند.
در مجموع، “مست عشق” یک اثر دراماتیک و بصری قابل قبول درباره بخشی از زندگی مولانا و شمس است که از بازیهای قوی بهره میبرد، اما شاید نتواند عطش کسانی که به دنبال تصویری عمیق و دقیق از جهانبینی عرفانی این دو بزرگوار هستند را کاملاً برطرف کند. فیلم بیشتر یک برداشت دراماتیک و روایی از این واقعه تاریخی-عرفانی است تا یک پژوهش عمیق سینمایی. با توجه به سالها انتظار و حواشی، شاید توقعات از فیلم بسیار بالا رفته بود و نسخه نهایی نتوانسته به طور کامل به آنها پاسخ دهد.
_nyaw.jpg)
